Ուռուցքաբանություն
Շագանակաեղձի քաղցկեղի մետասթազավորման պաթոգենեզը
Ներածություն` Շագանակագեղձի քաղցկեղը այժմ դասվում է տղամարդկանց պոպուլյա-ցիային վերաբերող բժշկական ամենակարևոր խնդիրներին: Չնայած ախտորոշիչ մեթոդների զարգացմանը և կիրառմանը, այնուամենայնիվ շագանակագեղձի քաղցկեղով հիվանդների միայն 31.5% - ն է ախտորոշվում հիվանդության վաղ շրջաններում, մնացած 68.5% - ի մոտ ախտորոշվում է շագանակագեղձի քաղցկեղ տեղային տարածված կամ սերմնացրման փուլերում (T3 – T4):
Շագանակագեղձի քաղցկեղի առավել հաճախ հանդիպող մետասթատիկ օջախները հայտնաաբերվում են ոսկրային հյուսվածքում, ավշային հանգույցներում, ավելի հազվադեպ` թոքերում, լյարդում, գլխուղեղում և այլն: Որոնք են այն մեխանիզմները, որոնք պայմանավորում են ընտրողական մետասթազավորում դեպի որոշակի հյուսվածքներ կամ օրգաններ: Հայտնի է, որ մետասթազավորման ժամանակ քաղցկեղային բջիջները պետք է անցնեն որոշակի ցիկլ` 1. Տեղային ինվազիա, 2. Ինտրավազացիա, 3. Գոյատևում արյան կամ ավշային շրջանառության մեջ, 4. Էքստրավազացիա, 5. Մետասթատիկ աճ:
Ցանկացած հյուսվածք ստեղծում է որոշակի խոչընդոտներ ուռուցքային հյուսվածքի զարգացման համար. հիպօքսիա, սննդանյութերի անբավարար քանակ, pH–ի իջեցում, թթվածնային ռադիկալներ, բորբոքային միջնորդանյութեր և այլն: Արդյունքում գոյատևում են առավել ագրեսիվ ֆենոտիպով ուռուցքային բջիջները: Նպաստող գործոններից է օր. հիպօքսիա ինդուցող գործոնը, որը, խթանելով որոշակի գեների էքսպրեսիան, բերում է նյութափոխանակության փոխակերպման անաէրոբ տիպով, խթանում է անգիոգենեզը, ուռուցքային բջիջների ինվազիան [1,2]: Քաղցկեղային պրոոցեսի զարգացման որոշակի փուլից հետո ակտիվանում են քաղցկեղի տարածմանը նպաստող մեխանիզմները: Մի շարք գործոնների (Էպիդերմալ Աճի Գործոնի Ընկալիչ, Ֆիբրոբլաստների Աճի Գործոնի Ընկալիչ, Ինսուլինանման Աճի Գործնոն I – ի Ընկալիչ և այլն) ազդեցության տակ առաջանում է E – կադերինի անբավարարություն: Վերջինս α - և β – կատենինների միջոցով միանում է ակտինին, ապահովելով միջբջջային ադհեզիվ փոխազդեցությունը: Այսպիսով E–կադերինի անբավարա-րությունը նպաստում է քաղցկեղային բջիջների տարանջատմանը [3,4]: Առանձնացված բջիջ-ները որոշակի մակերեսային ընկալիչների (ինտեգրիններ) միջոցով միանում են արտաբջջային մատրիքսի բաղադրիչներին` ֆիբրոնեկտին, կոլագեն, լամինին, և կատարվում է բջիջների տեղաշարժ: Ինտեգրինները ֆոկալ ադհեզիվ կինազաների և SRC ընտանիքի կինազաների միջոցով նաև փոխազդում են ակտինի հետ: Կալցիում-կախյալ գուանոզին տրիֆոսֆատազայի միջոցով արտաբջջային ազդանշանները բերում են բջջակմախքի փոխակերպման առաջացնելով ցիտոպլազմատիկ արտափքումներ` լամիլլապոդիա, որը կարող է վերածվել ավելի մեծ չափսերի ֆիլոպոդիաների: Այդ ոտիկների միջոցով տեղի է ունենում ուռուցքային բջիջների ամեոբոիդ տեղաշարժ [5]: Այդ պրոցեսին նպաստում են նաև մատրիքսային մետաղապրոտեինազայի (MMP) ընտանիքի որոշ անդամներ` MMP – 2, MMP – 9 [6-8]: Մանրադիտակի օգնությամբ հնարավոր է եղել պարզել, որ մետասթատիկ ուռուցքային բջիջները բևեռացվում են արյունատար անոթների շուրջը, և այդ բջիջների մոտ Էնդոթելիալ Աճի Գործոնի Ընկալիչները առավել արտահայտված են: Այդ պրոցեսին նպաստում է անոթներին հարող մակրոֆագերի կողմից արտադրվող Էնդոթելիալ Աճի Գործոնը, որը քեմոտաքսիսի մեխանիզմով դեպի անոթներ է ձգում առանձին ուռուցքային բջիջներ [9,10]: Բազալ թաղանթի պատնեշը հաղթահարելու համար ուռուցքային բջիջները արտադրում են Կոլագենազա IV, որը քայքայում է բազալ թաղանթի հիմնական բաղադրիչը` կոլագեն IV – ը [11]: Բացի այդ, նաև պարզվել է, որ ուռուցքային բջիջները դեպի անոթի լուսանցք են թափանցում ամեոբոիդ շարժումներով (վերոնշյալ մեխանիզմով): Արագ աճող ուռուցքներից (1սմ և ավելի տրամաչափի) 1 օրում արյան շրջանառություն են անցնում միլիոնավոր բջիջներ [12]: Սակայն արյան շրջանառություն թափանցող ուռուցքային բջիջների միայն 0.01% - ն է մետասթազավորում: Գենոմի անկայունությունը բարձրացնում է այլակերպումների հավանա-կանությունը, ավելացնելով մետասթատիկ ունակությունը [13,14]: Պարզվել է նաև, որ ֆիբրոսարկոմաների և գլիոմաների ուռուցքային բջիջները միգրացվում են անհատական, իսկ մելանոմաների և կարցինոմաների բջիջները` խմբակային [15]: Շրջանառող ուռուցքային բջիջները տարբեր մեխանիզմներով են հանգրվանում թիրախ օրգանների անոթներում, որոնցից են` մեխանիկական սեպումը, թրոմբոցիտների և ֆիբրինի կողմից զավթումը և հատուկ ընկալիչների միջոցով թիրախ օրգանների էնդոթելին միացումը [16]: Առկա են տվյալներ այն մասին, որ մետասթազավորման հատվածի ընտրությանը նպաստում են մի շարք գործոններ` բորբոքումը, տրավման, պերկուտան ասեղային բիոպսիաները, դեղորայքի ենթամաշկային ներարկումը և այլն [17-19]: Շագանակագեղձի քաղցկեղը գերազանցապես մետասթազավորում է կոնքի և ողնաշարի ոսկրեր վերտեբրալ երակային ցանցի միջոցով [20]: Ոսկրային մետասթազավորմանը նպաստող գործոններից է նաև կարմիր ոսկրածուծում արյունահոսքի բարձր ցուցանիշը [21]: Այնուամենայնիվ առավել մեծ դեր է խաղում այն հանգամանքը, որ ուռուցքային բջիջները արտադրում են ադհեզիվ մոլեկուլներ, որոնց միջոցով ոսկրածուծի ստրոմալ բջիջներին և ոսկրի մատրիքսին [22]: Այս ադհեզիվ փոխազդեցությունը բերում է անգիոգենեզը խթանող և ոսկրային հյուսվածքը լուծող գործոնների սինթեզի: Ոսկրային հյուսվածքը նույնպես աճի գործոնների պահեստ է, և պարունակում է Տրանսֆորմացնող Աճի Գործոն β, Ինսուլինանման Աճի Գործոն I և II, Ֆիբրոբլաստների Աճի Գործոն, Թրոմբոցիտ-ների Աճի Գործոն, ոսկրային մորֆոգենիկ պրոտեիններ և կալցիում [23]: Այս աճի գործոնները, որոնք արտադրվում և ակտիվանում են ոսկրային հյուսվածքի լուծման ժամանակ, ստեղծում են պարարտ հող ուռուցքային բջիջների աճի և զարգացման համար [24]: Առաջին անգամ սերմահատիկի և հողի տեսությունը ոսկրային հյուսվածք մետասթազավորման մասին առաջարկել է Stephan Patget - ը 1889թ - ին [25]: Էքստրավազացիայից հետո ուռուցքային բջիջները պրոլիֆերացվում են խմբերով և զարգացման համար կարիք ունեն նոր անոթային մատակարարման` 0.5մմ - ից ավելի տրամաչափով [26]: Ուռուցքային բջիջները կարող են արտադրել և սեկրեցիայի ենթարկել ինչպես իրենց սեփական ֆունկցիոնալ ակտիվ գործոններ (աուտոկրին գործոններ) [27], այնպես նաև օրգան միջնորդված աճի և ընկճող գործոններ (պարակրին գործոններ), որոնք ոչ միայն խթանում են բջիջների աճը և զարգացումը, այլև ապահովում են օրգանային տրոպիզմը [28]: Շագանակագեղձի քաղցկեղի դեպքում նմանատիպ դեր է խաղում քաղցկեղային բջիջների կողմից արտադրվող պարաթիրեոիդանման հորմոնը: Արդյունքում ուռուցքային բջիջները ստեղծում են անհրաժեշտ պայմաններ նոր միջավայրում զարգացման և հետագա տարածման համար:
Գրականություն
- Bristow R.G., Hill R.P. Hypoxia and metabolism: hypoxia, DNA repair and genetic instability. Nat Rev Cancer 2008; 8:180-92.
- Higgins D.F., Kimura K., Bernhardt W.M., et al. Hypoxia promotes fibrogenesis in vivo via HIF-1 stimulation of epithelial-tomesenchymal transition. J. Clin. Invest., 2007;117:3810-20.
- Perl A.K., Wilgenbus P., Dahl U., Semb H., Christofori G. A causal role for E-cadherin in the transition from adenoma to carcinoma.Nature 1998;392:190-3.
- Thiery J.P. Epithelial-mesenchymal transitions in tumour progression. Nat Rev Cancer 2002;2:442-54.
- Clark E.A., Golub T.R., Lander E.S., Hynes R.O. Genomic analysis of metastasis reveals an essential role for RhoC. Nature 2000; 406:532-5. Erratum, Nature 2001;411:974.
- Egeblad M., Werb Z. New functions for the matrix metalloproteinases in cancer progression. Nat Rev Cancer 2002;2:161-74.
- Lуpez-Otin C., Matrisian L.M. Emerging roles of proteases in tumour suppression. Nat Rev Cancer 2007;7:800-8.
- Martin M.D., Matrisian L.M. The other side of MMPs: protective roles in tumor progression. Cancer Metastasis Rev 2007;26:717-24.
- Wyckoff J., Wang W., Lin E.Y., Wang Y., Pixley F., Stanley E.R., Graf T., Pollard J.W., Segall J., Condeelis J. A paracrine loop between tumor cells and macrophages is required for tumor cell migration in mammary tumors. Cancer Res 2004;64:7022–9. [PubMed: 15466195]
- Wyckoff J.B., Jones J.G., Condeelis J.S., Segall J.E. A critical step in metastasis: In vivo analysis of intravasation at the primary tumor. Cancer Res 2000;60:2504–11. [PubMed: 10811132]
- Garbisa S., Pozatti R., Muschel R.J., Sattiotti U., Ballin M., Goldfarb G.H., Kitoury G., Liotta LA. Secretion of type IV collagenolytic protease and metastatic phenotype: induction by transfection with c-Ha-ras but not c-Ha-ras plus AD2-Ela. Cancer Res. 47: 1523-1528; 1987.
- Butler T.P., Gullino P.M. Quantitation of cell shedding into efferent blood of mammary adenocarcinoma. Cancer Res 1975:35:512-516
- Chambers A.F., Groom A.C., MacDonald I.C. Dissemination and growth of cancer cells in metastatic sites. Nat Rev Cancer 2002;2:563-72.
- Luzzi K.J., MacDonald I.C., Schmidt E.E., et al. Multistep nature of metastatic inefficiency: dor-mancy of solitary cells after successful extravasation and limited survival of early micrometastases. Am. J. Pathol., 1998;153:865-73.
- Friedl P., Wolf K. Tumour-cell invasion and migration: Diversity and escape mechanisms. Nat Rev Cancer 2003;3:362–74. [PubMed: 12724734].
- MacDonald N.J., Steeg P.A. Molecular basis of tumour metastasis. Cancer Surv 1993:16:175-1 99
- Sugarbaker E.V., Cohen A.M., Ketcham A.S. Do metastases metastasize? Ann. Surg., 1971: 174:161-166
- Schlang H.A. Trauma and localization of metastases. In: Schlang HA, ed. Symptomatology of metastatic cancer. New York: Medical Examination Publishing, 1981:22-23
- Schlang H.A. The mechanical deposit of metastases. In: Schlang HA, ad. Symptomatology of metastatic cancer. New York: Medical Examination Publishing, 1981:19-21
- Weiss L. Cascade spread of blood-borne metastases in solid and nonsolid cancers of humans. In: Weiss L., Gilbert H., eds. Pulmonary metastasis. Boston: Hall, 1978:142-167
- Kahn D., Weiner G.J., Ben-Haim S., et al. Positron emission tomographic measurement of bone marrow blood flow to the pelvis and lumbar vertebrae in young normal adults. Blood 1994;83:958-63. [Erratum, Blood 1994; 84:3602.]
- Van der Pluijm G., Sijmons B., Vloedgraven H., Deckers M., Papapoulos S., Lowik C. Monitoring metastatic behavior of human tumor cells in mice with speciesspecific polymerase chain reaction: elevated expression of angiogenesis and bone resorption stimulators by breast cancer in bone metastases. J. Bone. Miner. Res., 2001;16:1077-91.
- Hauschka P.V., Mavrakos A.E., Iafrati M.D., Doleman S.E., Klagsbrun M. Growth factors in bone matrix: isolation of multiple types by affinity chromatography on heparin-Sepharose. J Biol Chem 1986;261:12665-74.
- Pfeilschifter J., Mundy G.R. Modulation of type b transforming growth factor activity in bone cultures by osteotropic hormones. Proc Natl Acad Sci U S A 1987;84:2024-8.
- Paget S. The distribution of secondary growths in cancer of the breast. Lancet 1889;1:571-3.
- Folkman J. Tumor angiogenesis. Adv Cancer Res 1985:43:175-203
- Sporn M.B., Todaro G.J. Autocrine secretion and malignant transformation of cells. N. EngI. J. Med., 1980:303:878-880.
- Liotta L.A., Stetler-Stevenson W.G. Pnnciples of molecular cell biology of cancer: cancer metas-tasis. In: DeVita VT Jr, Hellman 5, Rosenberg SA, eds. Cancer: principles andpractice ofoncology. Philadelphia: Lippincott, 1989:98-115.
![](images/calendar.png)
Կարդացեք նաև
![Մելանոմա (NCCN-ի կլինիկական ուղեցույցեր): Կլինիկական և ախտաբանական փուլավորում, ախտորոշում. oncology.am Մելանոմա (NCCN-ի կլինիկական ուղեցույցեր): Կլինիկական և ախտաբանական փուլավորում, ախտորոշում. oncology.am](up/article/small/file_44275_1674823.jpg)
a Տես «Բիոպսիայի և ախտաբանության սկզբունքները»
b Եթե ախտորոշիչ բիոպսիան բավարար չէ բուժման որոշում կայացնելու համար, նպատակահարմար է կրկնակի...
![](images/calendar.png)
Բանալի բառեր. ցիրկադային ռիթմ, քրոնոմոդուլյացիոն քիմիաթերապիա
Ներածություն
Երկրագնդի վրա ամեն կենդանի օրգանիզմ, սկսած միաբջիջ բակտերիաներից մինչև մարդը, ենթակա են ռիթմիկ փոփոխությունների, որոնց մեջ ամենակարևորը օրեկան ցիրկադային 24 ժամյա տատանումներն են [3]...
![](images/calendar.png)
Բանալի բառեր. վուլվայի քաղցկեղ, կրկնողություն, մետասթազավորում, հասարակ վուլվէկտոմիա, արմատական վուլվէկտոմիա, վիրահատական, համակցված, ճառագայթային բուժում...
Շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիան (ՇԲՀ) համարվում է տարեց տղամարդկանց շրջանում ամենատարածված ուրոլոգիական հիվանդությունը: Ռուսաստանի Դաշնությունում և Եվրոպական մի շարք երկրներում ՇԲՀ-ն ախտորոշվում է 11,3% տղամարդկանց մոտ 40-49տ. հասակում և 81,4% տղամարդկանց մոտ` 80տ. հասակում [11]...
Բանալի բառեր. միզապարկի քաղցկեղ, բիպոլյար ներմիզուկային մասնահատում
Առաջին հիշատակումները ներմիզուկային մասնահատման (ՆՄՄ) կիրառման վերաբերյալ հանդիպում են 16-րդ դարից: Հետագայում, գիտատեխնիկական առաջընթացին զուգընթաց...
Բանալի բառեր. շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիա, էրեկտիլ դիսֆունկցիա, ֆոսֆո-դիէսթերազա 5-ի ինհիբիտորներ, ստորին միզուղիների ախտանիշներ
Տարեց տղամարդկանց շրջանակներում լայն տարածում ունեցող էրեկտիլ դիսֆունկցիան (ԷԴ) և շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայի (ՇԲՀ) հետևանքով առաջացող ստորին միզուղիների ախտանիշները (ՍՄԱ) սովորաբար ի հայտ են գալիս կյանքի 5-րդ և 6-րդ տասնամյակներում [11,15,24]...
Բանալի բառեր. շագանակագեղձ, կարցինոմա, նեյորէնդոկրին
Վերջին երկու տասնամյակում շագանակագեղձի քաղցկեղը դարձել է լուրջ բժշկական և սոցիալական խնդիր: Արևմտյան Եվրոպայում և ԱՄՆ-ում շագանակագեղձի քաղցկեղը զբաղեցնում է տղամարդկանց մոտ բոլոր չարորակ նորագոյացությունների շարքում 2- րդ տեղը` իր տեղը զիջելով թոքերի քաղցկեղին...
Բանալի բառեր. միզապարկ, շագանակագեղձ, հիպերպլազիա
Մի շարք կլինիկական դիտարկումներ ցույց են տվել, որ շագանակագեղձի բարորակ հիպերպլազիայով (ՇԲՀ) զգալի թվով հիվանդների մոտ ինֆրավեզիկալ օբստրուկցիայի (ԻՎՕ) ախտանիշները զուգորդվում են գերակտիվ միզապարկի (ԳԱՄ) ախտանիշներով...
Բանալի բառեր. միզապարկի քաղցկեղ, բիպոլյար ներմիզուկային մասնահատում
Միզապարկի մակերեսային ուռուցքների վիրահատական բուժման հիմնական եղանակ է համարվում ներմիզուկային մասնահատումը (ՆՄՄ) [7,21,22]: Ներմիզուկային վիրահատությունների պատմական սկիզբը համարվում է 16-րդ դարը...
Չարորակ նորագոյացությունների դեմ պայքարը սոսկ առողջապահական խնդիր չէ: Հաշվի առնելով հիվանդացության և մահացության ցուցանիշների տարեց տարի արձանագրվող աճը աշխարհի գրեթե բոլոր երկրներում (միջինում 34%), այն ձեռք է բերում պետական նշանակություն...
Շագանակագեղձի քաղցկեղը լուրջ խնդիր է ներկայացնում և տարեցտարի ավելի մեծ ուշադրություն է գրավում: Վերջին տարիներին, հատկապես զարգացած երկրներում նկարագրվում է շագանակագեղձի քաղցկեղով հիվանդացության աճ...
![](images/calendar.png)
Ամորձիների ուռուցքներով հիվանդացությունը եվրոպական երկրներում կրկնապատկվում է յուրաքանչյուր 20 տարին մեկ: Միջին ցուցանիշը կազմում է 6,3 հիվանդ 100000 տղամարդ բնակչության: Մինչդեռ մահացությունը ամորձիների քաղցկեղի ժամանակ մնում է...
![](images/calendar.png)
Հիվանդ Ա.Վ., տղամարդ, 43տ, Ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի ուրոլոգիայի բաժանմունք էր ընդունվել` գանգատվելով շեքի շրջանի ուռուցքային գոյացության առկայությունից, ցավերից և դժվարամիզությունից: Հիվանդության...
Միզապարկի մակերեսային ուռուցքների էնդոսկոպիկ բուժման ոսկե ստանդարտ է համարվում ներմիզուկային մասնահատումը (ՆՄՄ) [3]: Այն հետագա մորֆոլոգիական ախտորոշման հետ միասին հանդիսանում է փուլավորման առավել տեղեկատվական եղանակ...
![](images/calendar.png)
ՈՒռուցքներում առաջացող գենային փոփոխությունները հայտնաբերելու նպատակով ժամանակակից օնկոմորֆոլոգիայում լայն կիրառություն է ստացել ֆլյուորեսցենտային in situ հիբրիդացման (FISH) և քրոմոգենային...
![](images/calendar.png)
![](images/white_bl.gif)
![](images/white_br.gif)
![](images/white_tr.gif)
![](images/white_tl.gif)
ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ՀՈԴՎԱԾՆԵՐԸ
-
Ժողովրդական դեղամիջոցներ
-
Հղիություն. 4-րդ ամիս
-
Հղիություն. 7-րդ ամիս
-
Կոճապղպեղ նույնն է՝ իմբիր, Ginger եւ Zingiber Officinale
-
«Արագիլ» հիմնադրամը ստեղծված է՝ օգնելու անպտղությամբ տառապող զույգերին. Կարինե Թոխունց
-
Հղիություն. 6-րդ ամիս
-
Հղիություն. 2-րդ ամիս
- 4-7 ամսական երեխաների սնուցումը
-
Ամուսնական առաջին գիշերը
-
Ընկերության մասին
-
Ինչպես ազատվել անցանկալի մազերից
-
Խնձորը` պզուկների դեմ. ազատվիր նրանցից 1 գիշերվա ընթացքում
-
Պարզվում է ապագա երեխայի սեռը կախված է մայրիկի սնունդից
-
Դդում
-
Կոճապղպեղ՝ նիհարելու համար (կոճապղպեղի թեյ)
-
Հիվանդություն, որը փոխում է մեր կյանքը` կրծագեղձի քաղցկեղ
-
Սեռական գրգռում
-
Արգանդի միոմա. նախանշանները, պատճառներն ու բուժումը
-
Երիցուկ դեղատնային - Ромашка аптечная - Matricaria chamomilla L.
-
Չիչխանի օգտակար հատկությունները
-
Քարավուզ (նույն ինքը՝ նեխուր)
-
Ինչպես ազատվել բերանի վատ հոտից`պարզ միջոց
-
Հղիություն. 1-ին ամիս
-
Դիմակներ` մազերի համար
-
Կրծքի ցավե՞ր ունեք. ինչ անել
-
Ընդհանուր տեղեկություններ մարմնի համակարգերի մասին
-
Հեշտոցային արտադրության պատճառները. մասնագետի անդրադարձը
-
Ընտրություն ըստ հորոսկոպի
-
Հիվանդություն, որի համար պետք չէ ամաչել (թութք)
- Բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի ախտահարումը սովորական բշտախտի ժամանակ (սկիզբը` նախորդ համարում)
-
Հղիությունը և նախապատրաստվելը դրան
- Խոսենք այդ մասին. ձեռնաշարժություն
-
Երբ գլխացավն ախտանիշ է: Հանճարեղ և օժտված մարդկանց հիվանդություն
-
Լեղաքարային հիվանդություն. բուժման մեթոդները
-
Սեռական թուլության առաջին նախանշանները. news.am
-
Ուլտրաձայնային դոպլերոգրաֆիա (երկակի (դուպլեքս) անոթների)
-
Էկզեմայի տեսակները և բուժումը
-
ՈւՆԱԲԻ: Արևելյան բժշկության գաղտնիքները
-
Իրիդիոսքրինինգ
-
Գամմա-դանակը նշտարի փոխարեն